Merhaba Arkadaşlar,

İlliyet kelime anlamı itibarı ile, nedensellik bağı, hukuki sonuç ile sonucu ortaya çıkaran olguların arasındaki bağı belirten bir hukuki terimidir. Ortaya çıkan zarar ile failin davranışı (fiil) arasındaki bağlantı olarak tanımlanabilir. Maddi hukukta da ceza hukukunda da, sorumlu tutulabilmek için uygun illiyet bağının varlığı aranır. Böyle bir bağ kurulamıyorsa sorumluluk oluşmaz. İlliyet bağı, Borçlar Kanunu’nun 41.maddesinde “zarar ika eden” ve “sebebiyet veren” sözcükleriyle ifade edilmektedir.

Bu kısa tariften sonra, illiyet bağının sigortacılık için ne anlama geldiğini açıklayacağım, belki bu yazdıklarımı ilk defa duyacaksınız, İlliyet bağı hasarın ödenmesi/ödenmemesi arasındaki incecik çizgide, sebep sorusunun cevabına göre,  poliçe teminatlarına ve şartlarına uygun olup olmadığına bakar. Bu durum, yüklem kim, sorusunu sorarak asıl öznenin bulunması gibi bir duruma benzetebiliriz.

Sigorta poliçelerimiz ister ticari ister özel amaçlı poliçeler olsun bir çok teminatlar içermektedir. Bu teminatların bazılarının poliçe fiyatlarına direkt etkisi olduğundan, tüketiciler tarafındanda  bilinmediğinden, alınan bazı kararlar, risk gerçekleştiğinde ağır finansal sonuçlar ile karşı karşıya bırakmaktadırlar.

Konut ve iş yeri poliçelerinde en yüksek prim tutarı, Makine Kırılması, Elektronik Cihaz Teminatları dışında Deprem Teminatı tarafından yazılmaktadır.

Aşağıdaki gibi örnek bir poliçemiz olsun;

Yangın Teminatı  Teminat Bedeli Fiyat Prim
Bina 10.000.000 0,15     1.500,00
Makine Ekipman 5.000.000 0,15       750,00
Deprem Teminat  
Deprem Bina 10.000.000 2,12   21.200,00
Deprem Ekipman 5.000.000 2,12   10.600,00
Prim   35.752,50  

(Çok fazla poliçelerin alt teminat detaylarına girmeden en büyük riskin olduğu yangın ve deprem teminatlarının  illiyet bağını dikkate aldım.)

Doğru düzenlenmiş sigorta poliçesinde yukarıdaki örnekte belirtildiği üzere toplam sigorta primi 35.752,50.-TL olarak hesaplanmıştır.

Şirketler/işletmeler yüksek bedel olarak düşündükleri sigorta prim tutarından, tasarruf sağlamayı talep etmektedirler. Buradan sağlanacak tasarrufun efektif bir katkısı olduğu kanısı yaygındır.  Poliçelerde aşağıdaki gibi düzenleme yaparak prim bedellerini geriye çekebilmektedirler. Şirketler/işletmeler bilinçli olarak veya acentelerinden “Sigorta primi çok yüksek, fiyatı indirmemiz gerek” şeklinde talepleri olmaktadır.

Bunun neticesinde Deprem primi yüksek çıkmasından dolayı, sigorta primlerini minimize etmek için Deprem Teminatında yer alan, Teminat bedellerini aşağıdaki gibi revize etmektedirler.

Hatalı Poliçe Teminat Bedelleri
Yangın Teminatı  Teminat Bedeli Fiyat Prim
Bina 10.000.000 0,15     1.500,00
Makine Ekipman 5.000.000 0,15       750,00
Deprem Teminat  
Deprem Bina 1.000.000 2,12     2.120,00
Deprem Ekipman 1.000.000 2,12     2.120,00
Prim     6.814,50  

Yukarıdaki gibi revize ettiklerinde işletmelere 28.938 TL tasarruf etkisi yapmaktadır.

Bu durumdaki illiyet bağı ile ilişkisini birçok işletme/kurum ve sigorta acenteleri ne yazık ki kuramamaktadır. Bunun sonucunda oluşacak risklerde işletmelerin yok olmasına neden olacak kadar ciddi mali yükler doğurmaktadır.

Hatalı Poliçe Teminat Bedelleri
Yangın Teminatı Olaması Gerene
Teminat Bedeli
Fiyat Prim
Bina 10.000.000 0,15     1.500,00
Makine Ekipman 5.000.000 0,15       750,00
Deprem Teminat  
Deprem Bina 1.000.000 2,12     2.120,00
Deprem Ekipman 1.000.000 2,12     2.120,00
Prim     6.814,50  

Yukarıdaki gibi hatalı bir poliçeyi kabul eden bir işletme, gerçekleşen bir deprem sonrasında, tesiste çıkan yangın sonucu ekipmanlarını kaybetmesi durumunda sigorta hasar değerlendirmesi, Yangın Teminatı başlığı altındaki Makine Ekipman kısmında yer alan 5.000.000 TL üzerinden değil, İlliyet bağından dolayı Deprem nedeniyle olması sebebiyle Deprem Teminatı başlığı altındaki 1.000.000 TL üzerinden değerlendirmeye   alacaktır.

Bu durumda %80 eksik sigorta söz konusu olduğundan sadece gerçekleşen hasarda 200.000 TL hasar bedeli üzerinden değerlendirilecek olup, bu tutar üzerinden muafiyeti de kestiğinde, işletmeler için hiçbir anlam ifade etmeyecektir.

Bu durumda %80 eksik sigorta söz konusu olduğundan sadece gerçekleşen hasarda 200.000 TL hasar bedeli üzerinden değerlendirilecek olup, bu tutar üzerinden muafiyeti de kestiğinde, işletmeler için hiçbir anlam ifade etmeyecektir.

Birçok kişi buna ilk anda itiraz edecektir. Ancak hasarın oluş illiyet bağı deprem kaynaklı olduğundan ve depremin tetiklemesi ile yangın meydana gelmesinden dolayı, hasarınız deprem teminatında yer alan bedel ve şartlar üzerinden değerlendirilecektir.

Ülkemiz deprem kuşağında olan bir ülke olması ve işletme ve kurumların deprem kuşağı çevresine konumlandırılmasından dolayı, Katastrofik  bir olayda bu teminatlar üzerinden işlemler sonuçlandırılacağının unutulmaması, sigorta poliçesi tasarruf aracı olmadığı,  işletme ve kişilerin mutlaka teminat ve poliçe şartlarını inceleyerek sorgulamaları, sürdürülebilir kurum ve işletmeler için önem arz etmektedir.
Bilgilerinize sunarım.
Saygılarımla,

img placeholder avatar
İsim : Yusuf Akansu
Ünvan : Insurance Manager
Şirket adı : Siemens Finansal Kiralama A.Ş.
Yayınlanma tarihi : 25 Ekim 2016